Rock ‘n’ Roll Suicide: Τη νύχτα που ο Ντέιβιντ Μπόουι πέθαινε για πρώτη φορά

pegasus_LARGE_t_1581_106787139_type12905

Tριάντα τρία χρόνια συμπληρώνονται φέτος από την κυκλοφορία του ντοκιμαντέρ που επιμελήθηκε ο Ντ. Α. Πενεμπέικερ για την ιστορική συναυλία που έδωσε ο Μπόουι με την μπάντα του στο Hammersmith Odeon του Λονδίνου, στις 3 Ιουλίου 1973, και η ποπ κουλτούρα ακόμα δεν έχει ξεπεράσει το πένθος της για τον Ziggy Stardust. Με αφορμή το τεράστιο πολιτισμικό κενό που αφήνει πίσω του ο σημερινός χαμός του Ντέιβιντ Μπόουι, και ως ελάχιστο φόρο τιμής, αναδημοσιεύουμε το παρακάτω κείμενο από ένα παλιότερο τεύχος του ΣΙΝΕΜΑ.

 

Από τον Μάρκο Φράγκο

Στις 3 Ιουλίου 1973, στο Hammersmith Odeon του Λονδίνου, η αυλαία του Ziggy Stardust θα έπεφτε μια για πάντα. Βαριά. Μπαρόκ. Λαμπερή σαν το γκλίτερ πάνω στον κόκκινο κεραυνό στο πρόσωπό του.

Σαράντα χρόνια πριν οι Αράχνες του Αστρόσκονου θα γυρνούσαν για πάντα στον Άρη. Αυτή η ηρωική έξοδος της πιο φημισμένης alter-ego μπάντας όλων των εποχών ευτυχώς πέρασε στην ιστορία, όχι μόνο από το εκτόπισμά της στην ποπ κουλτούρα αλλά και από την κάμερα του Ντ. Α. Πενεμπέικερ ο οποίος φρόντισε να είναι εκεί για να καταγράψει τις αντιδράσεις στο ρέκβιεμ του Ζίγκι.

Από τότε, ο Ντέιβιντ Μπόουι, που έπαιζε το ρόλο του ξενιστή για τον υπέρλαμπρο ροκ σταρ Ziggy Stardust, θα επαναλάμβανε την ίδια ιστορία με μία σειρά άλλες περσόνες που η καθεμιά θα άφηνε το δικό της αποτύπωμα στην ιστορία.

Το ντοκιμαντέρ του Πενεμπέικερ είναι ταπεινό στις προθέσεις του: δεν προσπάθησε να εξωραϊσει τον μύθο του Μπάουι πάνω στο ζενίθ της παροξυσμικής επιτυχίας του. Απλά βρέθηκε εκεί για να το καταγράψει και να το καταθέσει ως κληρονομιά στην παγκόσμια ιστορία του ροκ.

Στην ουσία, ο Πενεμπέικερ ήταν παρών με την κάμερά του στην τελευταία συναυλία του Ziggy Stardust και των Spiders From Mars. Βρέθηκε ανάμεσα στο κοινό, μπήκε διακριτικά στο καμαρίνι του και κατέγραψε μερικά στιγμιότυπα από την φρενίτιδα που επικρατούσε στο κοινό.

Ένα απλό ντοκιμαντέρ για ένα σπουδαίο καλλιτέχνη και τη δραματική λήξη της αστρικής διαδρομής ενός επιδραστικού, φανταστικού χαρακτήρα. Από τις πρώτες στιγμές που η κάμερα καταγράφει το πλήθος των έφηβων που αρχίζουν να συνωστίζονται έξω από το Hammersmith, η αίσθηση που αποκομίζει κανείς είναι ότι το glam rock στο αποκορύφωμά του πράγματι είχε γεμίσει τον σύμπαν με αστρόσκονη, με γκλίτερ και κομφετί.

Οι θαυμαστές του Μπόουι συναγωνίζονται στο ποιος θα εμφανιστεί με την πιο κατάλληλη αμφίεση για τη βραδιά: οι πρώτοι σπόροι του πανκ και των νεορομαντικών κάνουν ανυποψίαστα αισθητή την παρουσία τους στο Λονδίνο, με μία στιλιστική εκζήτηση που πάει λίγο κόντρα στην μεταψυχεδελική εποχή του χιπισμού.

Όλοι οι wannabe-Ziggies που μαζεύονται στην είσοδο του συναυλιακού χώρου μοιάζουν με εξωτικά, άφυλα πτηνά που γυαλίζουν μέσα σε υφάσματα βελουτέ, σε έντονα χρώματα. Το μακιγιάζ είναι δανεικό από τις ταινίες επιστημονικής φαντασίας της δεκαετίας του ’50 και η διάθεση είναι λίγο ποζαριστή και συνάδουσα με την γενικότερη ματαιοδοξία που «οφείλει» να έχει ένας ροκ σταρ.

The Rise of Ziggy Stardust

Η είσοδος του Ζίγκι στη σκηνή γίνεται με τους ήχους της Ενάτης Συμφωνίας του Μπετόβεν, στην εκτέλεση της Γουέντι Κάρλος από το «Κουρδιστό Πορτοκάλι». Μέσα σε ένα καταιγισμό από στρόμπο φώτα, η θεότητα προσγειώνεται επί σκηνής για να ξεκινήσει αυτό που ο ίδιος μόνο και ο Μικ Ρόνσον, ο κιθαρίστας του, γνωρίζουν: την τελευταία συναυλία των Spiders From Mars επί γης, πριν ξαναχαθούν στα αστέρια.

Η πραγματική εκκίνηση γίνεται με το «Hang Onto Yourself». Από εκει και μετά, η ιστορία κάνει τη δουλειά της μέχρι και το «Rock ‘n’Roll Suicide», το οποίο προλογίζεται με την θρυλική ανακοίνωση του Μπόουι, ότι «αυτή δεν είναι μόνο η τελευταία συναυλία της περιοδείας μας αλλά και η τελευταία μας συναυλία γενικά». Λυποθυμίες. Ικεσίες. Δάκρυα. Ο Μπόουι γυρίζει την πλάτη του στο κοινό με την τέταρτη ενδυμασία της βραδιάς, ένα μαύρο διάφανο, εφαρμοστό μπλουζάκι και ένα κόκκινο αστραφτερό παντελόνι.

Ο Μπόουι, στη συναυλία της 3ης Ιουλίου 1973, σκότωσε στην ουσία την περσόνα που είχε φτιάξει ένα χρόνο πριν, ανακοινώνοντας στο ΝΜΕ ότι «Ο Ziggy είναι το δώρο μου για σας». Έχοντας σχεδόν καταπιεί νοητά τον οδηγό σωστών καλλιτεχνικών κινήσεων, ο Μπόουι στην ουσία εφάρμοσε για μια ακόμη φορά, την τακτική του απέναντι στη δημοσιότητα: δημιουργούσε πάντα περσόνες που ξεπερνούσαν σε ισχύ και σε λαμπρότητα την ανθρώπινη διάστασή του, συνδυασμένες τέλεια ανάμεσα στον ήχο με τον οποίο τις υποστήριζε και στην εικόνα με την οποία τις έντυνε για να αναδειχθούν.

Ο Aladdin Sane, ο Λεπτός Λευκός Δούκας, ο Αρλεκίνος του «Scary Monsters» αλλά και ο Glass Spider των παγωμένων γιάπικων χρόνων της δεκαετίας του ’80 ήταν μόνο κρίκοι μιας αλυσίδας που δημιούργησε όχι μόνο το μύθο του Ντέιβιντ Μπόουι μέσα στα χρόνια αλλά και όλη την κληρονομιά που άφησε μετά το γκλαμ, στη γενιά του πανκ και των νεορομαντικών φουτουριστών που ακολούθησαν.

Ο Μπόουι πριν και πάνω απ’ όλα γνωρίζει ότι το ροκ εν ρολ χτίζεται γερά στο φαντασιωτικό επίπεδο: οι ορδές των θαυμαστών του από εκείνα τα πρώτα χρόνια της δεκαετίας του ’70 το ξέρουν καλύτερα αυτό. Πάντα φρόντιζε ο ίδιος να επεξεργάζεται μία εικόνα προς τα έξω τέτοια που δεν θα αφήνει κανένα περιθώριο για παρεξηγήσεις.

pegasus_LARGE_t_1581_106787133

Παρότι σύγχρονοί του ρόκερ όπως ο Μαρκ Μπόλαν και ο Μπράιαν Φέρι δεν υπολείπονταν σε καλλιτεχνική αξία από τον Μπόουι, δεν είχαν ποτέ την ίδια αντίληψη για την αναγκαιότητα μίας αλλόκοσμης εικόνας τους, που θα ξεπερνούσε την ανθρώπινη εικόνα του εαυτού τους απέναντι στο κοινό.

Ο Μπόουι ήταν ο πρώτος ροκ σταρ της Αγγλίας που εξύψωσε την θεατρικότητα στην ίδια θέση με τη μουσική, ο πρώτος που κατάφερε να κάνει απαραίτητο στο κοινό του ένα θέαμα που ξεπερνάει τα τραγούδια του. Ως προάγγελος της εποχής των smartphones, ο Μπόουι δημιούργησε εικόνες που παρέμειναν ανεξίτηλα χαραγμένες στην μνήμη των ακροατών – θεατών του. Οι ίδιες αυτές εικόνες επαναλαμβάνονται κανά και ξανά, ανά καιρούς στην επικαιρότητα, όχι μόνο σε επέτειους αλλά με την παραμικρή ευκαιρία.

The Fall of Ziggy Stardust

Αυτό που πρωτίστως εντυπωσιάζει και σοκάρει σε στιγμές στο ντοκουμέντο του Πενεμπέικερ είναι η φιγούρα του Μπόουι επί σκηνής. Η ιδέα μιας απόλυτα άφυλης, ανδρογυνικής περσόνας στην εποχή της δημιουργούσε μία γκάμα από ρίγη που εμπεριείχε όλα τα συναισθήματα – από θαυμασμό και δέος μέχρι αποτροπιασμό.

Ο Μπόουι –ψιλόλιγνός, ξερακιανός και με καμουφλαρισμένα όλα εκείνα τα χαρακτηριστικά που θα έκαναν ξεκάθαρο το φύλο του, παίζει με τους κανόνες και τα όρια τού έκφυλου, με μία αβίαστη τόλμη σαν να πρόκειται για μία κανονικότητα.

Πουθενά δεν φέρεται ως macho πληθωρικός ροκ σταρ (σε αντίθεση με τον βαρύ βιρτουόζο της κιθάρας Τζεφ Μπεκ που παίζει καλεσμένος στη σκηνή, στο «Jean Genie»), αντίθετα παραδίδεται με προθυμία στις απαιτήσεις του ρόλου του, ένα εξωγήινο ροκ εν ρολ πλάσμα που αψηφά την σεξουαλική καθαρότητα, ακόμα και στις στιγμές που ξεφεύγει από το δικό του ρεπερτόριο και διασκευάζει Rolling Stones («Let’s Spend The Night Together») και Velvet Underground («White Light / White Heat» του αγαπημένου του, Λου Ριντ).

pegasus_LARGE_t_1581_106787135

Πλήρως ευθυγραμμισμένος με τις επιταγές της γκλαμ εποχής του, ο Μπόουι εκφράστηκε ως ένα πολύ δυνατό σύμβολο του gender bender καταφέρνοντας να γίνει θελκτικός σεξουαλικά στους πάντες. Τα κορίτσια στις πρώτες σειρές στη συναυλία λιώνουν μέσα στα ερωτικά παραληρήματά τους και τα αγόρια ταυτίζονται με μία εικόνα που ποτέ δεν θα καταφέρουν να φτάσουν, τα ίδια, γιατί απλά δεν είναι Ziggy.

Το πόσο θαυματουργά επέβαλλε το πρότυπο του εκκεντρικού σε ένα κοινό που είχε μάθει να λατρεύει και να εξυψώνει ερωτικά τοτέμ στο θρόνο της λατρείας, είναι κάτι πραγματικά αξιοθαύμαστο στον Μπόουι. Όλη αυτή η ικανότητά του να προκαλεί ερωτικά ρίγη, όντας ο ίδιος αποστασιοποιημένος από την εικόνα αυτή, είναι αυτό που κάνει τον Μπόουι μύθο.

Τρία χρόνια αργότερα, μόλις, ο Μπόουι θα ενέδιδε στην εμμονή του με το σινεμά της Λένι Ρίφενσταλ αλλά και στην καθαρή, ατσαλάκωτη εικόνα των ρέπλικα Kraftwerk και θα δημιουργούσε την περσόνα του Λεπτού Λευκού Δούκα, αυτή που του στοίχισε έναν ολόκληρο αστικό μύθο για το κατά πόσο χαιρέτισε ή όχι φασιστικά στο σταθμό της Βικτόρια στο Λονδίνο τον Μάιο του 1976, με το φωτογραφικό στιγμιότυπο να κάνει το γύρο του κόσμου σε εφημερίδες και περιοδικά και με εμπρηστικές, κίτρινες λεζάντες σχετικά με τις εθνικιστικές τάσεις του.

Ο Λεπτός Λευκός Δούκας είχε την εικόνα και την κρύα έκφραση ενός ναζί αλλά η μουσική του, στο «Station To Station» κάθε άλλο παρά τέτοια θα μπορούσε να χαρακτηριστεί – ένα κράμα αστικού φανκ και ρομποτικής.

Όπως και η περσόνα του Ziggy Stardust, έτσι και αυτή του Λεπτού Λευκού Δούκα, αποδείχτηκε σχεδόν καταστροφική για την ψυχική και νοητική ακεραιότητα του Μπόουι. Ο τρόπος που βίωνε αυτές τις θεατρικές προσωπικότητες ήταν τόσο ολοκληρωτικός και απόλυτος που δεν έμενε καθόλου χώρος για τις πραγματικές αληθινές ανάγκες του εαυτού του.

Η ασφυξία του πραγματικού ανθρώπου πίσω από τις ισχυρές αυτές πανοπλίες οδήγησαν τον Μπόουι στην παράνοια στα μέσα της δεκαετίας του ’70 όσο βρισκόταν στην Αμερική (στην περίοδο του «Young Americans» και του «Station To Station») με τις γνωστές συνέπειες από την υπερβολή και την κατάχρηση των ναρκωτικών. Πίσω στην Ευρώπη για ανάκτηση των δυνάμεών του, ο Μπόουι εισήλθε στη βερολινέζικη περίοδό του παρέα με τον Ίγκι Ποπ. Και πάλι, τα έργα του από αυτή την περίοδο, ανέλαβε η ιστορία να τα δικαιώσει…

Μπορείτε να παρακολουθήσετε το σχετικό ντοκιμαντέρ του BBC «David Bowie and the Story of Ziggy Stardust».

ΠΗΓΗ : cinemag.gr

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers:
search previous next tag category expand menu location phone mail time cart zoom edit close